Categorie: Oekraine

De ‘doega’

De ‘doega’

Super maf. Heb heb je net een hele dag in de vervreemdingszone rondom kernreactor 4 gelopen in Chernobyl, ‘gaan we nog even naar Chernobyl-2’, zoals het daar wordt gezegd. Het busje rijdt een kilometer ofzo door vanuit de grote sportarena in Prypjat – die nooit is gebruikt – en stopt dan bij een bos. Of was het toch het autokerkhof… ik ben het even vergeten. Shit, is dit een voorteken? Even doorlopen, linksaf, rechtsaf en linksaf en je staat met je mond vol tanden te kijken naar een reusachtig, stalen bouwwerk. Een bouwwerk van wel 100 elektriciteitspalen naast elkaar, zeg maar. Het roestige gebouw is de Doega-1 radar, de grootste radarinstallatie ter wereld. En uitgevonden door die Sovjets natuurlijk. Jarenlang speurde deze installatie het Sovjetluchtruim af op zoek naar Amerikaanse raketten. Sinds de kernramp in 1986 torent Doega werkloos boven de bossen vlak bij de spookstad.

Over-the-horizon. Ja, zo heet het type radar. OTH. Het is een type radarsysteem met de gave om doelwitten op grote afstanden te detecteren. Dat gaat dan over honderden tot duizenden kilometers. Tot aan achter de horizon. En dat is verder dan de afstanden die gemeten worden met een gewone radar. Tot zover de uitleg over de naam. De eerste van deze radarsystemen zijn in de jaren ’50 en ’60 gebouwd. Ballistische raketten bleven destijds hun bereik uitbreiden en er moesten tegenmaatregelen worden genomen. De ingenieur Kabanovym was de eerste ter wereld die een kortegolfband voorstelde voor een radarsysteem om binnenkomende raketten binnen 3000 kilometer te detecteren. Het onderzoek begon en het project kreeg de naam ‘Vejer’. Het duurde jaren voordat het eerste systeem actief zou zijn. In de jaren 60 werd de vooruitgang onder druk gezet vanwege uitgebreide bedreigingen voor een raketaanval. Alles ten tijde van de Koude Oorlog.

Lees Meer Lees Meer

Kip Kiev in Kiev

Kip Kiev in Kiev

Voor de Kip Kiev ging ik naar Kiev. Dat is toch logisch. Alleen wát een begin van dit tripje, want we moesten Roy in Düsseldorf achterlaten… potverdorie zeg. Dus dan maar met z’n drieën richting de Oekraïne. Niet echt een vakantiebestemming die je op voorhand in het oog springt, toch? Maar al die Oost-Europese steden zijn werkelijk prachtig. Zo ook Kiev. Met z’n kip.

Kiev is de grootste stad van de Oekraïne, de hoofdstad en een joekel van een stad met bijna 3 miljoen inwoners. Kievenaren ofzo. De stad is gelegen aan weerszijden van de rivier de Dnjepr – in het Oekraïens de Dnipro. We kennen dat wel van die voetbalclub die jaarlijks Europees speelt. Niet uit te spreken die clubnaam trouwens, maar dat terzijde. Het is vroeger een belangrijke stad geworden door die rivier. Het moge duidelijk zijn dat de handel via het water werd verdreven en de Dnjepr was onderdeel van de handelsroute van de Varjagen naar de Grieken. Een handelsroute die Scandinavië, het Oost-Slavische Kievse Rijk en het Byzantijnse Rijk met elkaar verbond. Klinkt goed hè. Wanneer de stad echt is opgericht is onduidelijk, maar wel duidelijk is dat Kiev in 1240 door de Mongolen werd verwoest. De stad begon pas weer in 1900 op de ‘kaart’ te komen en te groeien. Kiev is in de loop der tijd in vele handen geweest. Die van Oekraïne, Polen, nazi’s en de Sovjet-Unie.

Lees Meer Lees Meer

What happened at the Chernobyl nucleair power plant

What happened at the Chernobyl nucleair power plant

Ongekend. Vorige week liep ik door Chernobyl, stond tientallen meters naast reactor 4 en heb gezworven door Prypjat. Vandaag heb ik de laatste aflevering gezien van de gelijknamige miniserie van HBO. Wat een prachtige serie en wat indrukwekkend als je daarvoor een bezoek hebt gebracht aan deze rampplek. Ik had niet gedacht dat ik me zo erg zou interesseren voor zo’n plek en gebeurtenis. Het heeft me best wel gegrepen moet ik zeggen. Het heeft er ook voor gezorgd dat ik wil begrijpen hoe een kernreactor werkt. En hoe die RBMK-1000 werkt die men in de Sovjet-Unie gebruikte. En hoe een ogenschijnlijke daling van het vermogen tot een kritisch laagtepunt, het indrukken van de ‘noodknop’ uiteindelijk heeft gezorgd voor een ongekende spuw in het vermogen. Tot zeker 10x het normale vermogen van de RBMK totdat deze uiteindelijk is geëxplodeerd.

Lees Meer Lees Meer

Een bezoek aan Chernobyl

Een bezoek aan Chernobyl

26 april 1986. De Sovjet-Unie hield het dagen stil, maar in Zweden werd er radioactiviteit gemeten. Een paar dagen later kregen ook de inwoners van de nabij gelegen stad Prypjat een bericht. Iets in de trend van: ‘there has been a accident with reactor number 4 at Chernobyl and that is very unpleasent for the inhabitants of Prypjat’. Wat een woordkeuze zeg. Echt laf. De radioactiviteit vloog door de lucht en dat heeft veel mensen het leven gekost.

Een bezoek aan Kiev maakt het mogelijk om deze rampplek eens van dichtbij te zien. Al heeft het me ook wel wat tijd gekost om deze gewaarwording om hier naartoe te gaan, voor mezelf te laten landen. Uiteindelijk was het echt bijzonder. Er is meer dan eens door mijn hoofd gegaan hoe veilig het wel of niet is. Maar goed. De straling is beperkt wat ik vooraf begreep. En nadat ik ter plekke ben geweest kan ik zeggen: dat klopt. Op 50 meter afstand van de gesmolten reactor 4 is de straling 0,99 milli nog wat. In Londen is de straling standaard hoger. Zegt wel wat toch? Officieel kan ik me nu ook scharen onder de groep van ‘dark tourists‘. Bezoeken brengen aan plekken die historisch worden geassocieerd met tragedies en dood. Al was ik er nu ik dit tik al eentje met het bezoek aan Auschwitz een paar jaar geleden. En de offertafels in Mexico en Guatemala. Anyway.

Lees Meer Lees Meer